"Performans" Yerine "’Başarı, Güç, Takat, Verim, Gösteri, Oyun"
“Performans”; Bireylerin belirli bir görev ya da faaliyet üzerindeki başarı düzeylerini ifade etmekle birlikte iş dünyasında, sporda ve eğitimde sıkça kullanılan bir kavramdır. Performansın değerlendirilmesi; bireylerin yeteneklerini, bilgi ve becerilerini ne ölçüde kullandıklarının bir göstergesi olarak kabul edilir.
İngilizce ve Fransızca “performance-icraat” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İngilizce perform “icra etmek, gereğini yerine getirmek” fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Fransızcada ise, “parformer - usulüne göre yapmak” fiilinden alıntıdır. Seslendirme itibarıyla, Fransızcadan dilimize geçmiştir.
Performans kelimesinin TDK’daki anlamı ise başarı demektir. Performans, özellikle bir konudaki başarının anlatılması ile ilgili kurulan cümlelerde sıkça kullanılıyor.
Ülkemizde Performans kelimesine “herhangi bir başarı; elde edilen iyi sonuç; bir şeyin değerini belirleyen nitelikler, oyun, gösteri, icraat, verim, güç, takat” gibi birçok anlam yüklenmiştir.
Bu nedenle, bu kelimeye Türkçe karşılık ararken, ülkemizde kullanılan anlamlarına uygun bir kelime seçmeliyiz. İlk olarak 1938 yılında Cumhuriyet Gazetesinde, “Bunların bedeni kabiliyet ve performans itibarıyla da yüksek olmaları icab eder” şeklinde yayınladığı bilgisi vardır.
Bazı örnekler aşağıdadır;
- Verim, Verimlilik, Güç Anlamında: Arabanın performansı düşüktür. Bu eski teknenin performansı hala iyi.
- İcraat anlamında; Sanatçı muhteşem bir performans sergiledi.
- Başarı anlamında; O çalışanın performansı iyi değil, Ahmet çok performanslı çalışıyor. Sanatçı çok performanslı
- Elde edilen iyi sonuç anlamında; Bu sitede bu performansa ulaşacağımızı hiç ummuyordum.
- Oyun, Gösteri anlamında, Deve Kuşu Kabare’nin AKM’deki performansı mükemmeldi.
Sonuç Yerine; Yapılan inceleme sonunda, performans kelimesinin kullanıldığı hemen her konuda Türkçe anlamdaş kelimeler mevcuttur. Yeni bir sözcük aramadan bu kelimelerin kullanılması uygun gibime geliyor.
Ergun MENGİ, 12 Şubat 2026