Lütfen aramak istediğiniz kelimeyi yazıp Enter tuşuna basın..

Logo

Kullandığımız dil; bugün ne olduğumuzu, yarın ne olacağımızı belirler..

 MENÜ

ATLAS ve KARYATID KAVRAMLARI

Var olmak yeterli değildir, varlığını sürdürebilmek için güçlü olmak gereklidir. Güç bilgi, bilgi de dildir. Dil ise onu oluşturan kavram ve terimlerdir. Bir dildeki kavram ve terimler ne kadar çok olursa ve toplum tarafından bunların anlam ve kökenleri ne kadar iyi bilinirse ve yerli yerinde kullanılırlarsa gerek toplumu oluşturan bireyler ve gerekse bireylerle yöneticiler arasında çok daha kolay ve sorunsuz bir bilgi akışı, iletişim sağlanabilir. Bu da o toplumun barış ve huzurunu, refahını sağlayacak en önemli bir etkendir.

Dildeki sözcükleri, kavram ve terimleri ister yerli olsunlar ister başka kültürlerden, başka dillerden gelmiş olsunlar bizler onları öğrenmek ve kullanmak zorundayız.

Bu kavramlardan iki tanesini bu yazıda incelemeye çalışacağız. Bunlardan bir tanesi Atlas, biz onu epey tanıyoruz diğeri öncekine göre biraz daha yabancı. Karyatid.

Atlas sözcüğünün kökenine inerek başlayabiliriz.

ATLAS TANRI

Atlas hakkında bildiklerimizin çoğunu Hesiodos’a borçluyuz. Ünlü yapıtı Thegonia’ da  (Thegonia 507 ve devamı) sözü edilen Titanlardan İapetos Okeanos kızı güzel topuklu Klymene ile evlenir. Bu evlilikten dört tane oğulları olur. Bunların adları  Atlas, Menoitios, Prometheus, Epimetheus’tur.
Atlas Tanrı aşırı güçlü, azgın ve çılgındır. Kronos-Zeus hesaplaşmasından sonra Titanlar Zeus ile boy ölçüşmeye kalkışırlar. Aslında çok fazla bir şey yapmadığı halde şu bizim Atlas Tanrı da isyankâr titanlarla birlikte anılır. Böylece Atlas Tanrı için de kötü bir kader biçilmiş olur. Zeus’a karşı savaşta titanlar yanında yer alıyor olmasının karşılığı sonsuza kadar Gök’ü omuzlarında taşımakla yükümlü oluşudur. Bu haliyle bakılırsa Atlas için bu sevinilecek değil katlanılacak bir kaderdir. Smyrna’lı kör ozan Homeros biraz daha farklı anlatır. Homeros Atlas’ın omuzlarında göğü değil de yeri ve göğü birbirinden ayıran direkleri taşıdığını anlatmaktadır.

Atlas’ın kardeşlerinden Menoitos’un sonu hiç güzel değil (Thegonia 510)): Zeus onun azgınlığını görür ve kabullenemez. Onu dumanlı yıldırımları ile vurup Erebos’un  (yer altı)  karanlığına gönderir.
Atlas’ın diğer kardeşi Epimetheus akılsız, biraz da ahmaktır. Kardeşi Prometheus’un tembihlerini unutur ve Zeus’un armağanını kabul eder. Pandora ile evlenir. Ondan sonra olacaklar ard arda gelmeye başlar. Pandora bizim çok iyi bildiğimiz kutusunun kapağını açar açmaz insanların başlarına onca kötülükler, onca belalar gelmeye başlar. Kutudan umut çıkmamış, orada kalmış. Bari umut kalmış. Ya bir de o umut kutudan çıksa idi… Düşünmek bile istemeyiz. Bu söylenceyi orta doğunun Âdem-Havva mitosu ile birlikte düşünmek bize yeni ufuklar açabilir.
Atlas’ın sivri akıllı kardeşi Prometheus’ a gelince. O zekidir. Aynı zamanda Zeus’un bile bir gün tahtından düşeceğini öngören bir bilicidir. Adı da oradan gelir.  Ama akıl gücü Zeus’un tekelindedir. Yine de Prometheus onu aldatmasını becerecektir. Ateşi çalacak bir narthex kamışının  ( Narteks: Miletos, Efesos, Priene dolaylarında da yetişen ve bir kez yanınca uzunca bir süre o ateşin sönmediği bir bitki, o bitkinin kamışıdır. Prometheus da ateşi çaldığında bu kamış aracılığı ile insanlara getirmiştir. Olimpiyat oyunlarında yakılan ateş de sembolik olarak bu narthex kamışının çağrıştırdığı meşaledir.)  içinde insanlara getirecektir. Ama Zeus bunun altında kalmayacaktır. Ona da öyle bir talih öngörür ki… Aiskhylos’un anlattığına göre Prometheus zincirlerle bir sütuna bağlanır. Sonra kartal sivri gagası ile karnını deşer, karaciğerini yer.  Titanlarla Zeus’un kavgası sürer gider.
Düşünüyorum da Prometheus insanların ateşi yanlış kullandığını görseydi eminim, pişman olurdu. Ve bilseydi böyle olacağını, insanların durduk yerde ormanları yakacağını, günün birinde çıkıp Herostratos gibi bir delikanlının Artemis tapınağını yakacağını asla ateşi çalıp insanlara getirmezdi. Bu tehlikeye ve bunca cezaya değmezmiş derdi!
Atlas tanrımız birçok kadınla birlikte olmuş. Pleione’den Pleiades ve Hyades’i, Hesperis’ten Hesperidleri yani akşam perilerini. Yalnız bu perileri Hristiyanların kız mı oğlan mı bir türlü karar veremedikleri kanatlı meleklerle karıştırmayalım. Bunlar Aphrodite gibi güzellerdir. O meleklerin çoğu şiş göbeklidir. Bizim öykücülerimiz Dione ile Kaypso’nun da babalarının Atlas olduğunu söylerler. Bu tanrılar çok yaman, yüzük parası, düğün parası düşünmüyorlar. Birçok zaman düğün dernek yapmadan birilerinin koynuna girip anlı şanlı kişileri, tanrı ve tanrıçaları peyda ediveriyorlar. İyi ki de öyle, bu dizi film tıkanır kalırdı… Olympos’ta aşkların her zaman bir cezası vardır. Birileri hep öç alma peşindedirler. Zeus’un maceraları, Hera’ nın kıskançlıkları olmasaydı bu mitoloji çekilir miydi?

Atlantis

Atlantis, Platon'un anlatmındaki Atlantis, Herkül sütunları'nın ötesindeki ve Batı Avrupa ile Afrika'nın birçok bölgesini fetheden ve 9000 yıl önce (yaklaşık MÖ 9500) Atina'yı fethetmeye çalışan; ancak başarılı olamayıp bir gecede okyanusa batan bir uygarlıktır.
Atlantis (Grekçe: Ἀτλαντὶς νῆσος, Atlas'ın adası), Platon'un Timeos ve Critias diyaloglarında ulusların kibirlerini alegorik bir şekilde anlatmak için kullandığı kurmaca bir adadır.
Bundan başka Atlantis ile ilgili birçok öykü daha vardır. Ancak bunların Iapetos oğlu Atlas ile  bir ilgisi bulunmamaktadır.

Atlantik Okyanusu

Homeros’un (Odysseus XI, 155 vd) anlattığına göre
Büyük ırmaklar var orada, korkunç akıntılar var;
Önce Okeanos var, bulamazsın bir sığ yerini
dediği yer Avrupa’nın batısında yer alan büyük denizdir. Bu denize Atlantik Okyanusu adı verilmiştir. Daha sonraları insanların ufukları genişlemiş benzer büyüklükte denizlere de okyanus adını vermişlerdir. 

Atlas (haritalar)

Hepimiz daha ilkokul sıralarında coğrafya derslerinde ülkemiz ve dünyamız haritaları ile karşılaştık. İşte bu haritaları topluca gösteren kitaba atlas dendiğini o yaşlarda öğrendik. İnsanların şimdi ben neredeyim, bulunduğumuz köy, kent ya da ülke haritanın neresinde bulunuyor. Doğumuz, batımız nerede şeklindeki sorularımıza yanıt bulduğumuz ve hatta ölçerek iki kent veya iki başka uzaklık arasının kaç km. olduğunu hesaplayabildiğimiz haritalar… Bir tanesi ülkemizin bir tanesi de dünyanın haritası duvarda hep asılı dururdu. Ne kadar çok bakmışızdır. Şimdi hepimizi heyecanlandıran o günlerin anıları…

Atlas Dağları

 

Fas’ın kuzeyinde Cebeli Tarık boğazına yakın yerlerden başlayıp Akdeniz kıyılarına paralel olacak şekilde 2400 km. doğuya doğru uzanan dağların adı da Atlas Dağlarıdır. Zeus tarafından gök kubbeyi taşımakla cezalandırılan Atlas bu dağların en yüksek zirvelerinde yaşam kazanır. Fas denince aklınıza çöller ve sıcaklar gelmesin. Fas’ın bu bölgesi gerçekten görülmeye değer. Hele de Volubilis’i  (Roma kalıntılarının bulundu ören yeri) görmenizi öneririm. Coğrafyanın bu bölgesi iklimi, kültürü ve daha birçok özellikleri ile çok şanslıdır.

Atlas Kemiği

 

Coğrafyadan anatomiye dönelim. İnsanı ayakta dik tutan columna vertebralis /omurgamızdır.  (Pars Tuğlacı Tıp Sözlüğü 1973/ s.57) Omurganın içinden /Vertebral foramen de medulla spinalis/ omurilik geçer. Central ve periferik sinir sistemlerinin uçlarının buluşma yeri burasıdır diyebiliriz. Yani o derece, öylesine önemlidir. Omurga 33 vertebradan oluşur. Bu vertebralardan servical bölgede bulunanlardan birincisinin adı os atlas’ tır. Yani şu bizim tanrı Atlas’ımız. Burada da mı çıktı demeyelim. Atlas elleri ile omzunda dünyayı taşır. İnsanda da top gibi duran kafatasını taşır. Zeus ona ceza vermiş ama bu ceza bizim için eşi bulunmaz, paha biçilmez bir armağan olmuş. Eğer Atlas kemiği olmasaydı başı kesilmiş tavuk gibi bir yere yığılıp kalırdık! Ne fena değil mi?

Atlas Çiçeği

Şimdi de dersimiz botanik. Atlas çiçeği, atlas kaktüsü ve orkide kaktüsü adlarıyla tanınan bir bitkidir ve Cactaceae (Kaktüsgiller) familyasındandır. Epifitik özellikli (ağaçlar üzerinde yaşayan) ve en çok tropikal ormanlara ait birkaç kaktüs türünden türetilmiş dikenli ve dikensiz binlerce hibrit ve kültivar süs bitkileri bu adla açılır. Değişik biçim ve başta kırmızı olmak üzere renklerde çiçekler,  açar. Çiçekleri kokusuzdur.
Niçin bu ad verilmiş sorusuna yanıt olarak Morocco’dan/ Fas’tan yani Atlas Tanrımızın memleketinden dünyaya yayıldığı için bu adın verildiği söylenmektedir.
Söz botanikten açılmış iken Atlasağacından (İngilizcesi:  Satinwood) söz etmeliyiz. Kerestecilikte açık ya da koyu sarı renkte, ağır ve sıkı dokulu bir tür kaplama elde edilen değerli bir ağaç. (Metin Sözen/Uğur Tanyeli Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü s.30)
Adı her ne kadar bizim tanrımızı çağrıştırmış olsa da bu ağacın Tanrı Atlas ile bir ilintisinin bulunduğunu sanmıyorum. Çünkü bu ağaç Hindistan ve SriLanka’ya özgü tropik bir ağaç türü (Zanthoxylum flavum) olup Antik Yunan ile bir bağının olması çok zayıftır. Buna karşın benzeri bir sedir veya katran ağacının (Cedrus Atlantica Manetti) olarak adlandırıldığını belirleyebiliyoruz.

Atlas Sineması

Yaşı uygun olanlar Beyoğlu’ndaki Atlas Sinemasını hemen anımsayacaklardır. İlk kez 1948 tarihinde beyaz perdesi seyirci ile buluşmuş. O yıllardan başlayarak gerek yabancı filmlerin ve gerekse Yeşilçam filmlerinin gösterildiği, film dışında sahnesinde başka kültürel gösterilerin de yapıldığı bu yerin İstanbul tarihi için yeri çok önemlidir.
Değişen ve ilerleyen teknolojiler sinemaların önemini azaltmış olsa da Atlas Sinemasının kültür yaşantımızın bir parçası olarak yeniden gösterimlere başlaması çok güzel ne güzel bir şey.

Atlas kumaşı  الأطلس    

Diğer adı saten olan sert ve parlak ipekli bir kumaş türüdür.

Saten sözcüğünün kökeni Arapça ṭalise (طلس) ‘ dir. Tüysüz, parlak anlamına gelen adını bu nedenle almıştır.
Dilimizde saten olarak kullandığımız sözcük Fransızca satin sözcüğünden alınmıştır. Fransızcaya ve diğer Avrupa dillerine de XIV. yüzyılda İspanyolca aracılığıyla yine Arapça’dan geçmiştir. Sözcüğün aslı, Çin’in dokuma tezgâhlarıyla ünlü Tsia-tung kentinin Arapça okunuşu olan Ẕeytûn şeklidir.  Zeytûn  cetuni - satin

 

Buna göre atlasın çok eski bir dokuma türü olduğu, ipeğin anavatanı Çin’de dokunduğu ve Arap tacirler aracılığıyla Endülüs pazarlarında Batı dünyası ile tanıştığı anlaşılmaktadır. XV. yüzyıldan itibaren özellikle İtalyan ve Fransız tezgâhlarında dokunmaya başlamıştır. 13. yüzyılda Anadolu Selçukluları’nın Bizans’tan “atlas-ı İstanbûlî” getirttiklerini belirtilmektedir. Bu da Justinien döneminde (527-565) Bizanslılar’ın atlas kumaşı bildiklerini göstermektedir. Osmanlılar XVI. yüzyılın başında, kadifenin yanında atlasla ilgilenmeye ve dokumaya başlamışlar. Kanûnî’nin oğlu Şehzade Mehmed’in (ö. 1543) ilk kez giysisinde bu kumaşı kullandığını öğreniyoruz.1650’li yıllardan sonra ise yurt içinde dokunarak ve yurt dışından getirtilerek kullanımı bollaşmıştır.

Atlas özellikle Osmanlı sarayında kışın çok giyildiği için saray dilinde bu mevsime “atlas mevsimi” denilmiştir. 1554’te Türkiye’ye gelen Alman elçisi Busbecq Türk süvarilerinin al, mor ve neftî atlas elbise giydiklerini yazmıştır.  Atlasa yakın bir ipekli kumaş türü olan taftanın, dayanıklılığından dolayı yelken yapımında

İslâm fıkhına göre saf ipek giymek erkeklere haram kılındığı için özellikle erkek elbiselerinde kullanılan atlasların pamukla karışık dokunduğu görülmektedir.

Bu ve diğer bilgileri İslam Ansiklopedisi’nden (Sargon Erdem) derledim. Doğrusunu söylemek gerekir ise İpek, saten gibi kumaşın erkeğe niçin haram olabileceğini anlayamadım. Eminim İslam Fakihleri bu konuda daha açıklayıcı bilgiler verebilir.


Atlas yorgan

 

Yorgan gece uyumak ve ısınmak veya örtünmek için iki kumaşın arasına yün, pamuk gibi doğal malzemeler doldurularak dikilen, dikerken de kültürümüze özgü desen ve şekillerle işlenen bir uyku gereci olmasının yanında, günümüze değin süregelmiş eski bir Anadolu geleneğidir. Fakir evlerde bile bir adet atlas yorgan bulunur. Gelinin çeyizinin içinde önemli bir parça olarak yerini alır.Gelinin sahip olacağı tek özel eşya da budur. Düğünde takılan takılır, altınlar, bilezikler bir süre sonra bir nedenle bozdurulur ama o atlas yorgan hep onunladır. Gelin kendisinin bir parçası gibi gördüğü yorganının fiziki temizliğini kendisi sağlar ve başkasının kullanımına da gelin izin vermez. Hallaçlık ve yorgancılık Anadolu etnografyasında çok önemli bir yer tutar.

Atlas yelken

Gemicilikte rüzgâr enerjisinden yararlanmanın yolu yelkenlerdir. Yelkenler çeşitli kumaşlardan, bezlerden yapılmaktadır. Modern yelkenler genellikle dacron'dan yapılmaktadır. Bunların özelliği ıslandıktan sonra suyu içinde tutmaması, seklini koruyabilmesi ve dayanıklı olmasıdır. Özel tekneleri için özel kesimli silicon ve dacron esaslı sentetik dokuma yelkenler yapılmıştır. Bu yelkenler ayrıca rüzgâr sürtünmesini en aza indirmeye yarar özel boyalarla boyanmaktadırlar. Son teknoloji olarak Cuben Fiber tarzı kullanılıyormuş.

Eskiden yelken bezi olarak adına tafta denilen kumaşlar da kullanılmıştır. Farsça tāfte sözcüğünden Fransızcaya da geçmiş olan taffetas yani tafta bir tür ipekli kumaştır. Bu kumaşın sağlamlığı, su tutmazlığı ve görünüşünün güzelliği kullanım alanlarını genişletmiştir.

7 Ekim 1571 tarihinde Osmanlı Devleti ile Haçlı donanmaları arasında, Korint Kıstağı'nda, İnebahtı yakınlarında yapılan deniz muharebesinde Osmanlı Donanması çok büyük bir deniz yenilgisi almıştır. II. Selim dönemindeki bu yenilgi Osmanlı Hanedanlığının Yükselme Döneminin de sonu olmuştur. Bu savaşın komutanlarından Kaptan-ı Derya Kılıç (Uluç) Ali Paşa ile Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa arasında geçen konuşmada Kaptan-ı Derya şu sözleri söylemiştir.
“Bu devlet isterse donanmasının direklerini gümüşten, yelkenlerini atlastan yapar”
Atlas yelten öyküsü işte bu tarihsel gerçeğe dayanmaktadır. Burada anlatılmak istenen kumaş bir tür atlas olan taftadır.

Atlas taşıyıcı sütun:

Antik dönemden 19. Yüzyıl sonlarına kadar zaman zaman gerek anıtsal ve gerekse kamusal binalarda ve özellikle kapı girişlerinde elleriyle omzunda yerküreyi taşıyan Atlas heykellerini görmekteyiz. Bunlar mitolojideki Atlas Tanrıya bir gönderme ifadesidir. Yapının yeryüzünün tümü kadar önemli olduğunu ve onu çok güçlü bir tanrı olan Atlasın taşıdığı heykelleştirilerek güçlülük ve kalıcılık duygusu yaratılmak istenmektedir.
Bu heykeller kaslı erkek heykelleri olup Atlant adı veriliyor ve sütun yerine kullanmıştır.

Genellikle normalden daha büyük bir biçimde gösterilen atlantlar, Roma'daki adı Telamon’dur.  Atlant heykellerinde en belirgin özellik, figürlerin öne eğik bir biçimde ve yükün omuzlarda taşındığına yapılan vurgudur. Atlantlar sadece Yunan ve Roma mimarisinde değil, Rönesans, Barok, Rokoko, Klasisizm ve Neoklasisizm'de de sıkça kullanılan bir mimari öge olmuşlardır.

Aynı şekilde taşıyıcı olarak kullanılmış kadın heykellerine de karyatid adı verilmektedir.

KARYATID

K A R Y A T İ D L E R

Karia'dan geldiler Karyatid oldular

Yeriniz başımızın üstünde dediler

Tapınak tapınak

Tanrılar tanrıçalar taşıdılar

Sunak sunak

Binbir direk

Binbir umut - binbir dilek

Hestia Poseidon Athena

Ares Eros Aphrodite

Ne çok günah ne çok günah

Paris Helena Hektor

Akhilleus Sarpedon

Ne çok savaş ne çok savaş

İki ayak üstünde yoruldular

Miletos'dan esen rüzgâr

Çarptıkça alınlarına

Sordular sorguladılar

Ne oluyoruz

Ne taşıyoruz

Niçin taşıyoruz

Birbirlerine bakıştılar

Homeros'ca söyleştiler

Dionysos'ca coştular

Thales'ce düşündüler

Düşündüler taşındılar

Bizden bu kadar dediler

Altısı birden çekildi altı yöne

Tuz buz her şey tuz ve buz

Ne Apollon ne Hera ne Zeus

Belki Zeustan haklıydı Kronosos

Tüm tanrılar, tanrıçalar

Herodotos'a sığındılar

Kadınlar, bizim kadınlarımız

Karia'lıyız, adımız büyük harflerle KADIN

Karnımızda tanrılar

Kundağımızda tanrıçalar

Biz doğurur, biz doyururuz

İşimiz yaratmak, yaşatmak

Hakkımızdır özgür yaşamak



Karyatid/ cariatide/ caryatid sözcüğü yukarıda anlatmaya çalıştığımız Atlas kavramının müennesi yani dişili dersem itiraz edeniniz olur mu? Bazı dillerde sözcükler dişi-erkek diye ikiye ayrılıyor. Çoğulları da ayrı bir sorun. Örneğin, Fransızcada meyve adlarına bakalım. Üzüm, kivi ve limon eril ama elma, şeftali,  kiraz dişil! Niçin? Bir açıklaması da yok, varsa da ben bilmiyorum. Fransızlar bu meyve adlarının önlerine “le” veya “la” (article) ekliyorlar, bizim meyvelerin kimisi eril (masculin)  kimisi, dişil (feminen) oluveriyor. Le raisin, le kiwi, le citron veya La pomme, la pêche, la cerise.

Bizimkiler eskiden bu eril dişil işini müennes sözcüğü ile çözmeye çalışıyorlarmış. Neyse ki dil çalışmaları yapılmış da şu eril ve dişil kavramlarına kavuşmuşuz. Dilimizin dönmediği şu müennes sözünden kurtulmuşuz.
Ali sözcüğüne “ye” ekler eklemez o sözcük Aliye, o kişi de kadın oluveriyor.
Bunu, kökü Türkçe olan adlara yapamıyorlar. Örneğin Deniz sözü erkek iken dişileşmiyor veya dişi iken erkekleşmiyor. Ya da Ender adını Enderiye diye bozamıyorlar. Kim ne derse desin Türkçenin yalınlığı, güzelliği hiçbir dilde yok. Türkçe cinsiyetçi bir dil değil. Dişiye ayrı erkeğe ayrı ad vermiş bitmiş bu iş…

Bu kadar şaka yeter. Gelelim karyatid kavramına.

100-150 yıl öncesinde yapılmış binalara, özellikle onların giriş kapılarına baktığımızda başları ile bir şeylere destek olan, onları ayakta tutan, taşıyıcı heykeller görürüz. Bu kadın heykeller yukarıda anlatmaya çalıştığımız atlantlar gibi yalnızca Yunan ve Roma mimarisinde değil, Rönesans, Barok, Rokoko, Klasisizm ve Neoklasisizm'de de sıkça kullanılan bir mimari öge olmuşlardır. Bu heykellerin erkek görünümlü olanları Atlas ve kadın görünümlü olanların da karyatid olarak adlandırılmaktadırlar..

Yukarıda Atlas’tan söz ederken Titanların tanrı ve tanrıçaların oğulları diye söz etmiştik. Her ne kadar tanrılar aralarında kapışsalar, üstün gelen diğerine cezalar verse de onların kutsallıklarından, ölümsüzlük niteliklerinden hiçbir şey eksilmiyor. Ama karyatidler bizim bildiğimiz insanlardır. Herhangi bir kutsallıkları yoktur. Aşağıda anlatmaya çalışacağımız gibi kimilerine göre savaşta esir alınmış esirler, kölelerdir, kimilerine göre güzelliklerinde ve saygınlıklarında hiç kusur bulunmayan ve tanrılara, tanrıçalara adanmış genç kadınlardır.
Karyatidlerin de kaderleri taşıyıcılıktır. Taşıdıkları ya kutsal şeyler veya kutsalları ayakta tutan şeylerdir.
Atlas bir tane,  ünlü karyatidler altı tanedirler.
Atlas tanrının da karyatidlerin de bu yükü taşımaktan pek de hoşnut olduğunu söylemek olası değil. Nasıl olsun ki? Atlas’ın işi daha zor, zavallı iki büklüm olmuş, boynu yana bükülmüş. Kızlar karşıdan gördüğümüz kadar pek zorlanmıyorlar ama kımıldamadan öylece durmak zorundalar.

Karyatidler başlıklı bu şiirde geçen  “Karia’dan geldiler Karyatid” oldular dizesi üzerine değerli arkeolog yazar bir arkadaşımdan haklı bir itiraz geldi. Karyatidlerin bizim Karia (güney batı Anadolu) ile ilgili olmadığını ileri sürüyordu. Ayrıca o bu görüşü ileri sürerken yalnız da değildi. Başka birçok araştırmacı yazar arkadaşım da aynı şekilde düşünüyordu. Elbette karşı görüşte olanlar da vardı.

Romalı mimar Vitrivius Peloponnes Yarımadasında bir kent devleti olan Karya halkından söz ediyor. O kadınların güney batı Anadolu’dan, Karia’dan buraya getirildiğine ilişkin bir kanıt bulunmadığını da vurguluyor. Buradaki kentin tam olarak adının da Karyai olduğunu söylüyor. Vitrivus yine o kent halkının Pers yanlısı olduğu için sonradan cezalandırıldığını, erkeklerinin öldürüldüğünü, kadınların da sonsuza kadar köle olacaklarını, temsili olarak çatıyı taşıtmak suretiyle aşağılandıklarını belirtiyor.

 

Gerçekten de Peloponnes yarımadasında, başkenti Sparta olan Lakonia eyaleti sınırları içinde Karyes, Karya veya Karyai olarak bilinen bir köy veya kent bulunmaktadır. Kentin adını orada yetişen ve beğenilen bir meyveden, cevizden aldığı şekline kayıtlar bulunmaktadır. O dönemlerde bile bu adın değişik şekillerde telaffuz edildiği anlaşılmaktadır. Konunun yöre insanlarının farklı algılarından kaynaklanan bir pronontiation= telaffuz sorunu olduğu sonucuna varılmaktadır.

 

Konu konuyu açıyor ve kıyıda köşede kalmış başka şeyler de inceleme masasına geliyor. Karyatidlerin taşıdıkları Erektheion yaklaşık M.Ö.406 yılında Atina Akropolü içinde bir alanda yapılmış.

Romalı mimar, mühendis ve yazar Marcus Vutrivius Pollio da M.Ö. 80-15 yılları arasında yaşamış ve bir yapı için üç önemli özelliği bu mesleği yapanlar veya yapacaklar için kural haline getirmiş çok önemli bir isimdir.

Haddimi aşmak istemem ama sanırım Vutrivius bir yanılgı içinde.

Nitekim Alman şair ve eleştirmen Lessing  Vutrivius'un görüşünü reddederek bu görüşünün bir efsane ve  “confabulation” olduğunu ileri sürmektedir.

Bir başka yazar Frank Granger, ise Vutrivius’un Pers düşmanıyla işbirliği yaptığı söylenen Küçük Asya'nın Karia adında başka bir kasabasıyla karıştırdığını öne sürüyor.

Akropoliste iki önemli yapıdan birisi -Ionia düzeninde- inşa edilen Erektheion’dur efsane kral Erekhtheus için yapılmış ve Atina’lıların en önde gelen tanrıçası Athena’ya adanmıştır. Mimarının Mnesikles olduğu sanılmaktadır. Bu heykellerin sayıları 6 tanedir ama bunlardan bir tanesi 19. Yüzyılda Lord Elgin tarafından yerinden sökülmüş ve Londra’ya götürülmüştür.

Deniyor ki; savaşta Perslerin tarafını tutan kentin insanlarından öç almak için erkekler kılıçtan geçirilmiş, kadın ve kızlar ise köle yapılıp pazarlarda satılmış. İşte bu kızları, kadınları temsil için buraya sütun yerine onların heykelleri dikilmiş. Böylelikle Persler aşağılanmış ve onlardan öç alınacakmış.

Değerli arkeolog yazarımız Canan Küçükeren’nin Gurbetçi Karialılar adlı eserinde (s. 216) okuduğumuz gibi M.Ö. 480 yılında Kserkses komutasındaki Persler ile Hellenler arasında Salamis önlerinde bir deniz savaşı olur. Bu savaşta Karia kraliçesi I. Artemisia Perslerin tarafını tutar. Deniz savaşı Artemisia’nın üstün savaş tekniği ile sona erer. Hellenler perişan olmuştur. Herodotos Tarihinde  (s. 412/ 99’ da) bu olay nedeniyle hemşerisi ve hayranı olduğu kraliçe Artemissia’dan çok büyük bir övgü ile söz eder.  Ve yine Artemisia’nın bu büyük başarısı kimilerince Herodotes’e yollama yapılarak    “Bu gün kadınlar erkekler, erkekler kadınlar gibi savaştılar”  diye söylenir.

İşte bu büyük yenilginin öcünü almak için Hellenler, Lakonialılar, Akhalar veya Arkadialılar harekete geçmiş ve daha sonra öçlerini almış ve bir grup insanı da alıp Lakonia’ya götürmüş olabilirler. Orada yerleşen bu insanların kurdukları köye, kente de Karyes, Karya veya Karyai denilmiş olabilir. Ancak bu konularda aşırı bir yorum yapmak ve tarihin sessiz tanıklığına sığınmak çok tehlikeli olacaktır. Bu nedenle Vutrivius’un yanılgısına düşmeden konuyu yeni bulgu ve bilgiler gelene kadar masanın öteki ucuna itelim.

Atinalılar için Athena,  tanrıçalar arasında en önemlilerden bir tanesidir. Atina kentinin koruyucu tanrıçasıdır. Akropolis ise Panteon ile birlikte Atina’nın en kutsal yeridir. Bu sütunlar da o kutsal mekânı ayakta tutan en önemli elemanlardır. Öç alındığı söylenen bu kız ve kadınlar ise ellerinden yurttaşlık hakları alınmış, aşağılanmış, itilip kakılmış ve köleleştirilmiş insanlardır. Bir kutsal tapınağı ayakta tutacak en önemli eleman için kızoğlan kızlar dururken kölelerin, ikinci sınıftan birilerinin seçilmiş olması inandırıcı olamaz. Tanrılara, tanrıçalara bir kurban veya bir armağan sunulacak ise bunun kusurlu olması ne Yunan-Anadolu ve ne de dünyanın hiçbir yerinde hiçbir inanç tarafından kabul edilemez. Kusurlu bir adak sunmanın kutsal varlıklar tarafından iyi karşılanmayacağından, ricanın yani duanın yerini bulmayacağından korkulur ve tarih sayfaları bu korkularla doludur.. Örneğin, İslam’da gözü kör veya boynuzu kırık ise o hayvan kurbanlık olamaz, kurban edilemez.

Roma’da “homo sacer” kavramı vardır. Nomosa göre belli bir suçu işlemiş ve cezalandırılacak olan kişinin kutsallaştırılmadan öldürülmesi öngörmektedir. Bunun altında yatan gerçek tanrı veya tanrıçalara sunulacak olan adağın herhangi bir nedenle kusurlu olmaması gerçeğidir.

Homo sacer örneklerini diğer kültürlerde recim cezası olarak görmekteyiz.

Dolayısıyla Karyatid heykellerinin köleleri temsil ettiğini değil  de Atlas’ın dişi uyarlaması olduğu düşünmek daha yerinde olacaktır.

Karyatid sözcük olarak kökeninin kora veya kore yani genç kız anlamına geldiğini ve Persephone’nin ikinci adı olduğunu Azra Erhat’ın Mitoloji Sözlüğündeki Kore maddesinden (s.229)  anlamaktayız.

Hellas dilinde  “kanephore” başında sepet taşıyan genç kız anlamına gelmektedir. Bu figürün veya başında sepetle dans eden genç kızların,  karyatidlerin tasarım ve yapımında en önemli düşünce olduğunu söyleyebiliriz. Nitekim 100 yıl öncesinde, M.Ö. 525 yılında da Delfoi’de benzer yapıların inşa edildiğini bilmekteyiz.

Karia,  Zefirya - Halikarnassos-Petrum veya bugün Bodrum’un da içinde bulunduğu bölge olarak kabul edilmiştir. Ancak görünen odur ki mimar Vutrivus ile başlayan söylem farklılıkları hızını kesmeden sürüp gitmektedir.

Şiirde sözü edilen Karia yerine Karyai denilmiş olsa yani Karyatid kavramının kökeni olarak bu iki kentten birisi kabul edilse bile bu değişiklik şiirin varacağı hedefi değiştirmemektedir. Şiirde kullanılan argümanlar ve anlatılan olaylar gözden kaçırılmamalıdır.

Bu şiirde bir zamanların Kubapa’lı, Kybele’li, Artemis’li  anaerkil sistemi ile el üstünde tutulan kadın tarım toplumunun gelişmesi, ve onunla eşzamanlı olarak dinlerin baskısı toplumsal düzenin kadın aleyhine değişmesine neden oldu. Karyatidler ister özgür yurttaş ister köle olsunlar ancak bir yapının direği olabilirler. Bu düzen çok uzunca bir süre devam etmiştir. Ancak Miletos’da Thales yine Ege’nin diğer Anadolu kıyılarında Anaksimenes ve Anaksimendros ile başlayan bir gelişme daha vardır. Buralardan artık bilimin ayak sesleri duyulmaktadır. Bunlar da Olympos’un saltanatını sorgulatmaktadır. Nitekim Miletos’dan esen rüzgâr alınlarına vurdukça ifadesi bu olayları anlatmaktadır. Kadınlarımız iki ayak üzerinde durmaktan yorulduk diyorlar, da biz niye buradayız, bizim işimiz ne diye sorular sormaya başlıyorlar. Sonra bilimin kendilerine gösterdiği aydınlık yolda geleceklerini ilgilendiren çok önemli bir karar veriyorlar. Kısa ve öz olarak “bizden bu kadar” diyorlar. Kadınlar düzene ilk kez karşı çıkmıyorlar. Aristofanes tarafından MÖ 411 yılında yazılmış Lysistrata adlı o ünlü, tiyatro tarihinin ilk savaş karşıtı tek perdelik, seyirlik bir oyunu düşünelim. Kadınlar Iı ıhh Derse adıyla çevrilen ve sahnelenen o oyun kadının gücünü göstermektedir. Kadınların sorunlarını başkaları değil kendileri çözeceklerdir. Kadınlar kendilerine sağlam yandaş müttefikler bulduklarında her türlü sorunun altından kalkabilirler.
Kadınlar şiirde vurgulandığı gibi kendilerine biçilen bu ödevi yapmıyorlar. Ve sonra o dinsel yapı tanrılar tanrıçalar hepsi tuz buz olup dağılıyor. O tanrılar ve tanrıçaların sığınabilecekleri tek yer yine bir Karia’lı olan tarihin babası Herodotos’tur, onun yazdığı sayfalardır.

Burada dönüp bir kez daha okuyalım. Kadınlarımız kurtarıcılarının din değil bilim olduğunun farkına varmışlar, bu bilince ulaşmışlar. Kadınlarımız adımız büyük harflerle KADIN derken toplumda yitirdikleri konumlarını yeniden elde etmek istiyorlar. Doğuran biz yaşatan biziz, biz de özgür yaşamak istiyoruz diye haykırıyorlar.

Anlatılmak istenen tarihsel olayları neden-sonuç bağlar ile bire bir yazmak değil kadınlığın tarihinde birkaç yüzyıllık küçük kesit almaktır. Karia’dan geldiler Karyatid oldular sözü ile Karia da ima edilmiş olabilir ancak bu olgu anlatılmak istenen ana temanın yanında çok küçük bir ayrıntıdır.

aCp

11.03.2021

Yorumlar

SON EKLENEN MAKALELER

DİSİPLİN
DİSİPLİN
NÜFUS KÜTÜĞÜ, NÜFUS KÂĞIDI, KAFA KÂĞIDI KAVRAMLARI
NÜFUS KÜTÜĞÜ, NÜFUS KÂĞIDI, KAFA KÂĞIDI KAVRAMLARI
CADI-ENGİZİSYON / CADILAR GÜNÜ/AZİZLER GÜNÜ/ CADALOZ
CADI-ENGİZİSYON / CADILAR GÜNÜ/AZİZLER GÜNÜ/ CADALOZ
İMPARATORLUK  – İMPARATOR – EMPERYAL- EMPERYALİZM
İMPARATORLUK  – İMPARATOR – EMPERYAL- EMPERYALİZM
YAŞADIKLARIMIZ VE BİR DAHA YAŞAMAK İSTEMEDİKLERİMİZ
YAŞADIKLARIMIZ VE BİR DAHA YAŞAMAK İSTEMEDİKLERİMİZ
KENTSEL DÖNÜŞÜM KAVRAMI VE ANLAMI
KENTSEL DÖNÜŞÜM KAVRAMI VE ANLAMI
Puslu Havalar, Sakin İnsanlar Ülkesi Vietnam, Hüzünlü Kamboçya (17-25 Mart 2024)
Puslu Havalar, Sakin İnsanlar Ülkesi Vietnam, Hüzünlü Kamboçya (17-25 Mart 2024)
İKTİDAR – MUHALEFET – HİZİP/KLİK- FRAKSİYON
İKTİDAR – MUHALEFET – HİZİP/KLİK- FRAKSİYON
İSTANBUL, YA ARON ANGEL’İN TASARLADIĞI GİBİ OLSAYDI…
İSTANBUL, YA ARON ANGEL’İN TASARLADIĞI GİBİ OLSAYDI…
Yazarak Gitmek
Yazarak Gitmek
ALFABE
ALFABE
DEVE
DEVE
MERKANTİLİZM
MERKANTİLİZM
PEŞKEŞ / PİŞKEŞ
PEŞKEŞ / PİŞKEŞ
Yakın Dil
Yakın Dil
Persepolis ile ilgili olarak gezide tuttuğum notlardan- Parsayı Toplamak
Persepolis ile ilgili olarak gezide tuttuğum notlardan- Parsayı Toplamak
KUTU KUTU PENSE 
KUTU KUTU PENSE 
DAYAK CENNETTEN ÇIKMADIR
DAYAK CENNETTEN ÇIKMADIR
BİR GÜNLÜK ZAMANIN BÖLÜMLERİ
BİR GÜNLÜK ZAMANIN BÖLÜMLERİ
ŞERİAT
ŞERİAT
Türkçe Sorunları: BİRBİRİNE  KARIŞAN, KARIŞTIRILAN  İKİ KAVRAM:  EĞİTİM İLE ÖĞRETİM 
Türkçe Sorunları: BİRBİRİNE  KARIŞAN, KARIŞTIRILAN  İKİ KAVRAM:  EĞİTİM İLE ÖĞRETİM 
SAPYOSEKSÜELLİK KAVRAMI ÜZERİNE (SAPIOSEXUALITÉ / SAPIOSEXUALITY)
SAPYOSEKSÜELLİK KAVRAMI ÜZERİNE (SAPIOSEXUALITÉ / SAPIOSEXUALITY)
NOSTALJİ
NOSTALJİ
AKIL DARALTICI ÖN YARGILARIMIZ / ZİHİN KÖRLÜĞÜ
AKIL DARALTICI ÖN YARGILARIMIZ / ZİHİN KÖRLÜĞÜ
TEVHİD VE HİLAFET KAVRAMLARI ÜZERİNE
TEVHİD VE HİLAFET KAVRAMLARI ÜZERİNE
MÜSTEHCEN VE ÇIPLAKLIK KAVRAMLARI ÜZERİNE
MÜSTEHCEN VE ÇIPLAKLIK KAVRAMLARI ÜZERİNE
SİVİL TOPLUM KURULUŞU DEĞİL DEMOKRATİK TOPLUM KURULUŞU
SİVİL TOPLUM KURULUŞU DEĞİL DEMOKRATİK TOPLUM KURULUŞU
ZEHİRİ ZEHİR YAPAN DOZUDUR (DOSIS FACIT VENONIUM)
ZEHİRİ ZEHİR YAPAN DOZUDUR (DOSIS FACIT VENONIUM)
UMUT VE SEVGİ HER ZORLUĞU YENER ya da PANDORA'NIN KUTUSU
UMUT VE SEVGİ HER ZORLUĞU YENER ya da PANDORA'NIN KUTUSU
SADAKA VE SADAKAT
SADAKA VE SADAKAT
HAMİLELİK ŞÜPHESİ
HAMİLELİK ŞÜPHESİ
FİKRE SAYGI KONUSUNA KÜÇÜK BİR DOKUNUŞ
FİKRE SAYGI KONUSUNA KÜÇÜK BİR DOKUNUŞ
İZLEMEK / İZCİ - İZCİLİK 
İZLEMEK / İZCİ - İZCİLİK 
BULUTTAN NEM KAPMAK
BULUTTAN NEM KAPMAK
ŞAMAR OĞLANI ve 24 KASIM ÖĞRETMELER GÜNÜ
ŞAMAR OĞLANI ve 24 KASIM ÖĞRETMELER GÜNÜ
PISA NEDİR?
PISA NEDİR?
ŞOFÖR ve ŞOFBEN KAVRAMLARI
ŞOFÖR ve ŞOFBEN KAVRAMLARI
ÖLÜM - ÖLÜ ve SONRASI
ÖLÜM - ÖLÜ ve SONRASI
MNEMOSYNE (Bellek, Anımsama ve Akılda Tutma Tanrıçası)
MNEMOSYNE (Bellek, Anımsama ve Akılda Tutma Tanrıçası)
THESEUS’ UN GEMİSİ PARADOKSU
THESEUS’ UN GEMİSİ PARADOKSU
ŞAMAR OĞLANI ve 24 KASIM ÖĞRETMELER GÜNÜ
ŞAMAR OĞLANI ve 24 KASIM ÖĞRETMELER GÜNÜ
IKAROS
IKAROS
LABYRINTHOS / LABİRENT
LABYRINTHOS / LABİRENT
PYGMALION
PYGMALION
NARKİSSOS ve METAMORPHOSE
NARKİSSOS ve METAMORPHOSE
YARGININ MİLLİSİ OLMAZ
YARGININ MİLLİSİ OLMAZ
ANACHRONISME / ANAKRONİZM 
ANACHRONISME / ANAKRONİZM 
ÜMMET – MİLLET
ÜMMET – MİLLET
O SINIR TAŞLARINIZ, O DUVARLARINIZ…
O SINIR TAŞLARINIZ, O DUVARLARINIZ…
KUTLAMA/ ANMA – SON AKŞAM YEMEĞİ
KUTLAMA/ ANMA – SON AKŞAM YEMEĞİ
MISOPHONIA-misofoni & AMUSIA - amuzi
MISOPHONIA-misofoni & AMUSIA - amuzi
YAS VE YAS TUTMA
YAS VE YAS TUTMA
TERÖR / TERÖRİZM ve HEROSTRATOS
TERÖR / TERÖRİZM ve HEROSTRATOS
MARKA – MODA KAVRAMLARINA KÜÇÜK BİR DOKUNUŞ
MARKA – MODA KAVRAMLARINA KÜÇÜK BİR DOKUNUŞ
EMOJİ VE MOLATİK KAVRAMLARI ÜZERİNE
EMOJİ VE MOLATİK KAVRAMLARI ÜZERİNE
ÖZELEŞTİRİ (ÖZ ELEŞTİRİ) 
ÖZELEŞTİRİ (ÖZ ELEŞTİRİ) 
BOTOX – BOTULUS/ SOSİS GÜZELLİĞİ
BOTOX – BOTULUS/ SOSİS GÜZELLİĞİ
DÜŞÜNCEYE SAYGI VE DÜŞÜNCEYE TAHAMMÜL
DÜŞÜNCEYE SAYGI VE DÜŞÜNCEYE TAHAMMÜL
BEN BU ZAFERİ POPOMLA DEĞİL KAFAMLA KAZANDIM
BEN BU ZAFERİ POPOMLA DEĞİL KAFAMLA KAZANDIM
DİPLOMASİ  -  DİPLOMA
DİPLOMASİ  -  DİPLOMA
PİRİNÇ
PİRİNÇ
PEYGAMBER
PEYGAMBER
UMUT - UTKU
UMUT - UTKU
HAYDAN GELEN HUYA GİDER
HAYDAN GELEN HUYA GİDER
DİNGO’ NUN AHIRI
DİNGO’ NUN AHIRI
DARISI BAŞINA
DARISI BAŞINA
ÇAĞRIŞAN KAVRAMLARIN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI (2)
ÇAĞRIŞAN KAVRAMLARIN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI (2)
KAVRAMLARIN ÇAĞRIŞIMI
KAVRAMLARIN ÇAĞRIŞIMI
ÖDEV, GÖREV, İŞLEV
ÖDEV, GÖREV, İŞLEV
ATLIKARINCA - DÖNME DOLAP
ATLIKARINCA - DÖNME DOLAP
FİLENİN SULTANLARI DEĞİL ALTIN KIZLARI
FİLENİN SULTANLARI DEĞİL ALTIN KIZLARI
GREEDFLATION-Türkçesi aranıyor
GREEDFLATION-Türkçesi aranıyor
DANSÇI MAYMUNLAR
DANSÇI MAYMUNLAR
ANCADA BERABER KANCADA BERABER
ANCADA BERABER KANCADA BERABER
GELİN – GÜVEY- GERDEK
GELİN – GÜVEY- GERDEK
ÖLÜLER,   ÖLÜM SÖZLERİ
ÖLÜLER,   ÖLÜM SÖZLERİ
GÜNAH KEÇİSİ
GÜNAH KEÇİSİ
KURNAZLIK - FIRSATÇILIK
KURNAZLIK - FIRSATÇILIK
BAM – BAM TELİ – BAM TELİNE BASMAK, DOKUNMAK
BAM – BAM TELİ – BAM TELİNE BASMAK, DOKUNMAK
TROLL - TROL
TROLL - TROL
VEDA / HÜZÜN - ÖZLEM - VUSLAT/ SEVİNÇ
VEDA / HÜZÜN - ÖZLEM - VUSLAT/ SEVİNÇ
SANAT ÜRÜNÜ MÜ / SANAT ESERİ Mİ ? SANAT ÜRETİCİLİĞİ Mİ / SANAT YARATICILIĞI MI ?
SANAT ÜRÜNÜ MÜ / SANAT ESERİ Mİ ? SANAT ÜRETİCİLİĞİ Mİ / SANAT YARATICILIĞI MI ?
NEFRET DİLİ
NEFRET DİLİ
İLETİŞİM ve PROPAGANDA DİLİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
İLETİŞİM ve PROPAGANDA DİLİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
SÖZ VERMEK VE SÖZÜNDE DURMAMANIN KIRK ŞEKLİ
SÖZ VERMEK VE SÖZÜNDE DURMAMANIN KIRK ŞEKLİ
SECCADE
SECCADE
RAMADAN/ RAMAZAN – KANDİL VE MAHYALAR/ ŞEHR-İ RAMAZAN
RAMADAN/ RAMAZAN – KANDİL VE MAHYALAR/ ŞEHR-İ RAMAZAN
RETORİK, HİTABET, KIRAAT VE TİLAVET
RETORİK, HİTABET, KIRAAT VE TİLAVET
ENERJİ /ÉNERGIE  –  SİNERJİ/ SYNERGIE
ENERJİ /ÉNERGIE  –  SİNERJİ/ SYNERGIE
DEPREMDE BÜYÜKLÜK VE ŞİDDET FARKI
DEPREMDE BÜYÜKLÜK VE ŞİDDET FARKI
KARIŞIK – KARMAŞIK
KARIŞIK – KARMAŞIK
HELALLEŞMEK, HESAPLAŞMAK
HELALLEŞMEK, HESAPLAŞMAK
ANASININ GÖZÜ
ANASININ GÖZÜ
TEŞEKKÜR ETMEK –  ÖZÜR DİLEMEK
TEŞEKKÜR ETMEK –  ÖZÜR DİLEMEK
İLETİŞİM, MİZAH ve HOŞGÖRÜ
İLETİŞİM, MİZAH ve HOŞGÖRÜ
NESEP NEDİR, NESEPSİZ NE DEMEKTİR?
NESEP NEDİR, NESEPSİZ NE DEMEKTİR?
AŞAĞILAMA, SÖVGÜ VE HAKARET
AŞAĞILAMA, SÖVGÜ VE HAKARET
NARTHEX
NARTHEX
MÜJDE
MÜJDE
İBRET
İBRET
DİLDE YABANCI HAYRANLIĞIMIZ
DİLDE YABANCI HAYRANLIĞIMIZ
APERİTİF
APERİTİF
BAŞIN ÖNE EĞİLMESİN
BAŞIN ÖNE EĞİLMESİN
AHMAK
AHMAK
BÜTÇE
BÜTÇE
AHLÂK
AHLÂK
Başparmaklarımız
Başparmaklarımız
MENDİL
MENDİL
BODRUM'DA YABAN HAYATINI YOK EDEN İMAR PLANLARI
BODRUM'DA YABAN HAYATINI YOK EDEN İMAR PLANLARI
RÛM,  RÛMÎ, RÛMELİ
RÛM,  RÛMÎ, RÛMELİ
ORGANİZE ÖRGÜT VEYA ORGANİZE SUÇ ÖRGÜTÜ
ORGANİZE ÖRGÜT VEYA ORGANİZE SUÇ ÖRGÜTÜ
Türkçedeki Yunanca kökenli kelimeler
Türkçedeki Yunanca kökenli kelimeler
TANRI ve ADALET/ İLAHİ ADALET / TANRI SEVGİSİ / TANRININ İNSAN SEVGİSİ
TANRI ve ADALET/ İLAHİ ADALET / TANRI SEVGİSİ / TANRININ İNSAN SEVGİSİ
TUTUM
TUTUM
SÜRTÜK
SÜRTÜK
DİL ÖĞRETİMİNDE ETİMOLOJİ BİLGİSİNİN YARARLARI
DİL ÖĞRETİMİNDE ETİMOLOJİ BİLGİSİNİN YARARLARI
DEKOLTE – TESETTÜR – MÜSTEHCEN – PORNOGRAFİ - EROTİZM
DEKOLTE – TESETTÜR – MÜSTEHCEN – PORNOGRAFİ - EROTİZM
ETİYOLOJİ
ETİYOLOJİ
ETİMOLOJİNİN ETİMOLOJİSİ
ETİMOLOJİNİN ETİMOLOJİSİ
REÇETELERDEKİ KISALTMALAR
REÇETELERDEKİ KISALTMALAR
BAY -  BAYAN
BAY -  BAYAN
LALE – TÜLBENT – TULIPE - TÜRBAN
LALE – TÜLBENT – TULIPE - TÜRBAN
POSTULAT-CREDO–İMAN
POSTULAT-CREDO–İMAN
AKRABA - HISIM KAVRAMLARI ÜZERİNE
AKRABA - HISIM KAVRAMLARI ÜZERİNE
RAMAZAN, BAYRAM VE RAMAZAN/ŞEKER BAYRAMI KAVRAMLARI ÜZERİNE
RAMAZAN, BAYRAM VE RAMAZAN/ŞEKER BAYRAMI KAVRAMLARI ÜZERİNE
RÜZGÂR
RÜZGÂR
KALPAZANLIK
KALPAZANLIK
POLİTİKA
POLİTİKA
CIMON-PERO' NASIL CHARITY ROMANA OLDU?
CIMON-PERO' NASIL CHARITY ROMANA OLDU?
İDEOLOJİ– DEMAGOJİ – PROPAGANDA -DEMOKRASİ
İDEOLOJİ– DEMAGOJİ – PROPAGANDA -DEMOKRASİ
YABANCI DİLLERDEN ALINAN KAVRAM VE TERİMLER SORUNU
YABANCI DİLLERDEN ALINAN KAVRAM VE TERİMLER SORUNU
BANLİYÖ
BANLİYÖ
SATRANÇ
SATRANÇ
GAZİLER HELVASI – ŞÜKÜR HELVASI
GAZİLER HELVASI – ŞÜKÜR HELVASI
ABDEST KAVRAMININ KÖKEN VE ANLAMI
ABDEST KAVRAMININ KÖKEN VE ANLAMI
AYLARIN ADLARI, KÖKEN VE ANLAMLARI
AYLARIN ADLARI, KÖKEN VE ANLAMLARI
Ahmet Vefik Paşa
Ahmet Vefik Paşa
TARTIŞMAK, ELEŞTİRMEK VE AD HOMINEM KAVRAMLARI
TARTIŞMAK, ELEŞTİRMEK VE AD HOMINEM KAVRAMLARI
POLİS, POLİ, POL,  BOLU
POLİS, POLİ, POL,  BOLU
GÜN ADLARI, KÖKENLERİ VE ANLAMLARI
GÜN ADLARI, KÖKENLERİ VE ANLAMLARI
KITA ADLARI
KITA ADLARI
POLO - MİNYATÜR
POLO - MİNYATÜR
AMATÖR-PROFESYONEL
AMATÖR-PROFESYONEL
İSKAMBİL KÂĞITLARINDAKİ ŞEKİLLER
İSKAMBİL KÂĞITLARINDAKİ ŞEKİLLER
BURUK  ACI
BURUK  ACI
HİSSEDİLEN SICAKLIK / AĞIRLIK, KATLANILABİLEN İNSAN, DAYANILABİLİR ENFLASY0N
HİSSEDİLEN SICAKLIK / AĞIRLIK, KATLANILABİLEN İNSAN, DAYANILABİLİR ENFLASY0N
KARGA TULUMBA
KARGA TULUMBA
AFORİZMA – AFOROZ – PERSONA NON GRATA - HAYMATLOS
AFORİZMA – AFOROZ – PERSONA NON GRATA - HAYMATLOS
ANLAM SANATLARI
ANLAM SANATLARI
ACABA
ACABA
ÖKSÜZ VE YETİM KAVRAMLARI ÜZERİNE
ÖKSÜZ VE YETİM KAVRAMLARI ÜZERİNE
KELİMELERİN BİZE ETTİĞİ
KELİMELERİN BİZE ETTİĞİ
ÜNİVERSİTE  NE DEMEK?
ÜNİVERSİTE  NE DEMEK?
ADLARIMIZIN KÖKEN VE ANLAMLARINI YETERİNCE BİLİYOR MUYUZ?
ADLARIMIZIN KÖKEN VE ANLAMLARINI YETERİNCE BİLİYOR MUYUZ?
FENOMEN – İDOL - İKON – ROL MODEL
FENOMEN – İDOL - İKON – ROL MODEL
ETİMOLOJİ  NE İŞE YARAR?
ETİMOLOJİ  NE İŞE YARAR?
14 MART TIP BAYRAMI İLE İLGİLİ KAVRAMLARIMIZ
14 MART TIP BAYRAMI İLE İLGİLİ KAVRAMLARIMIZ
DOSTA VİSKİ
DOSTA VİSKİ
TAKDİREN – TEŞDİDEN - TAHFİFEN
TAKDİREN – TEŞDİDEN - TAHFİFEN
SORUNLU KAVRAMLARIMIZ
SORUNLU KAVRAMLARIMIZ
ÇARPICI  ETİMOLOJİLER
ÇARPICI  ETİMOLOJİLER
UYKULARIMIZIN TANRISI HYPNOS, ÜÇ BİN ÇOCUĞUNDAN BİRİ MORPHEUS
UYKULARIMIZIN TANRISI HYPNOS, ÜÇ BİN ÇOCUĞUNDAN BİRİ MORPHEUS
P H A E T H O N
P H A E T H O N
NAPOLYON KİRAZI – CHAMPS ÉLYSÉES ’nin  AT KESTANELERİ
NAPOLYON KİRAZI – CHAMPS ÉLYSÉES ’nin  AT KESTANELERİ
BASAMAKLAR,  MERDİVENLER
BASAMAKLAR,  MERDİVENLER
NATO KAFA NATO MERMER
NATO KAFA NATO MERMER
DOĞUM GÜNLERİ VE DOĞUM GÜNÜ KUTLAMALARI
DOĞUM GÜNLERİ VE DOĞUM GÜNÜ KUTLAMALARI
TÜKENMEZ KALEM - ALKOLSÜZ BALIK ÇEŞİTLERİ
TÜKENMEZ KALEM - ALKOLSÜZ BALIK ÇEŞİTLERİ
MİT, MİTOLOJİ, EFSANE, MASAL, DESTAN, HİKÂYE, TARİH, TRAJEDİ, KOMEDİ VE OPERA
MİT, MİTOLOJİ, EFSANE, MASAL, DESTAN, HİKÂYE, TARİH, TRAJEDİ, KOMEDİ VE OPERA
İBADET YERLERİ
İBADET YERLERİ
Yenilik Kavramı ve Yenilik Politikaları
Yenilik Kavramı ve Yenilik Politikaları
FİKİR VE ZİKİR
FİKİR VE ZİKİR
ADAM GİBİ ADAM
ADAM GİBİ ADAM
Diderot Etkisi
Diderot Etkisi
MİLKA
MİLKA
ACABA BUNLARI BİZE HANGİ DIŞ GÜÇLER YAPIYOR; YOKSA?
ACABA BUNLARI BİZE HANGİ DIŞ GÜÇLER YAPIYOR; YOKSA?
İŞTE  İNSAN  -  ECCE HOMO
İŞTE  İNSAN  -  ECCE HOMO
KOT PANTOLON
KOT PANTOLON
RAKAM  BİLDİREN  ÖNEKLER
RAKAM  BİLDİREN  ÖNEKLER
Taciz, Tecavüz, İstismar terimleri hakkında
Taciz, Tecavüz, İstismar terimleri hakkında
Dilimiz ya da Alkolün Beyazı 
Dilimiz ya da Alkolün Beyazı 
AKINTILAR,  AKIMLAR
AKINTILAR,  AKIMLAR
KUTSAL
KUTSAL
T A B U   ve   T A B U L A R I   Y I K M A K
T A B U   ve   T A B U L A R I   Y I K M A K
PROLETER  VE  PROLETARYA   KAVRAMLARI
PROLETER  VE  PROLETARYA   KAVRAMLARI
ESOTERIC,  BÂTINÎ,  İÇREK
ESOTERIC, BÂTINÎ, İÇREK
BOYKOT
BOYKOT
SABO - SABOTAJ
SABO - SABOTAJ
Alavere - Dalavere (il dare e l'avere)
Alavere - Dalavere (il dare e l'avere)
OPERALAR
OPERALAR
SINCERE - Sine Cera
SINCERE - Sine Cera
İTİBARDAN TASARRUF veya TEMSİLDE TASARRUF
İTİBARDAN TASARRUF veya TEMSİLDE TASARRUF
BELLONA ve SHELL
BELLONA ve SHELL
HALKIMIZIN KAVRAM İCADI
HALKIMIZIN KAVRAM İCADI
YANLIŞ KULLANILAN KAVRAMLARDAN DÖRDÜ
YANLIŞ KULLANILAN KAVRAMLARDAN DÖRDÜ
KİMİ KISALTMALAR VE ANLAMLARI
KİMİ KISALTMALAR VE ANLAMLARI
BAŞSAĞLIĞI-TAZİYE KAVRAMLARI ÜZERİNE
BAŞSAĞLIĞI-TAZİYE KAVRAMLARI ÜZERİNE
AYAK
AYAK
DİASPORA
DİASPORA
HUKUK TERMİNOLOJİMİZDEKİ BİR KAVRAM-BİR TERİM ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
HUKUK TERMİNOLOJİMİZDEKİ BİR KAVRAM-BİR TERİM ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Z Ü H R E V İ  (Sorunlu Kavram)
Z Ü H R E V İ  (Sorunlu Kavram)
14 ŞUBAT SEVGİLİLER GÜNÜ
14 ŞUBAT SEVGİLİLER GÜNÜ
(ATIN ŞAHLANIŞI) deyimi
(ATIN ŞAHLANIŞI) deyimi
TESTOSTERON  EGEMENLİĞİ (Domination de la Testostérone)
TESTOSTERON  EGEMENLİĞİ (Domination de la Testostérone)
URBA
URBA
İki Dirhem Bir Çekirdek ve Keçiboynuzu
İki Dirhem Bir Çekirdek ve Keçiboynuzu
Zat İşlerinden İnsan Kaynaklarına
Zat İşlerinden İnsan Kaynaklarına
YERSİZ YURTSUZ BİR MİLLET: ÇİNGENELER
YERSİZ YURTSUZ BİR MİLLET: ÇİNGENELER
ROMAN
ROMAN
"TARİH"İN ÇİFTE ANLAMI
"TARİH"İN ÇİFTE ANLAMI
YUNANCA "DOXA"DAN LATİNCE "DOCTOR"A
YUNANCA "DOXA"DAN LATİNCE "DOCTOR"A
KORO, BALE, HORON
KORO, BALE, HORON
FRENGİ
FRENGİ
FRANKLAR, FRENKLER
FRANKLAR, FRENKLER
LOJİ'LER
LOJİ'LER
TUZ
TUZ
ENTELEKTÜEL
ENTELEKTÜEL
Günlük Hayattan 30 Kelimenin kökenleri
Günlük Hayattan 30 Kelimenin kökenleri
ENERJİ
ENERJİ
PORT, YANİ LİMAN
PORT, YANİ LİMAN
Turunçgiller
Turunçgiller
Nomos'tan Namusa
Nomos'tan Namusa
Ev
Ev
Fil
Fil
Kültür Nedir?
Kültür Nedir?
CIVILISATION, MEDENİYET, UYGARLIK
CIVILISATION, MEDENİYET, UYGARLIK
Bozbulanık İki Kelime: Ansiklopedi, Sempozyum
Bozbulanık İki Kelime: Ansiklopedi, Sempozyum
Latinceden Türkçeye Yansıyanlardan II
Latinceden Türkçeye Yansıyanlardan II
Dilde Bildirişimin Kopması Üstüne Bazı Notlar
Dilde Bildirişimin Kopması Üstüne Bazı Notlar
Aristokrat
Aristokrat
Despot, Tiran, Diktatör
Despot, Tiran, Diktatör
Felsefeden Safsataya, Sufiden Sofuya
Felsefeden Safsataya, Sufiden Sofuya
Efendi
Efendi
Latinceden Türkçeye Yansıyanlardan
Latinceden Türkçeye Yansıyanlardan
Akdeniz Dilinden Dört Kelime: Tersane, Damacana, Fırtına, Forsa
Akdeniz Dilinden Dört Kelime: Tersane, Damacana, Fırtına, Forsa
"Kosmos"tan Gelenler
"Kosmos"tan Gelenler
Barbarlar
Barbarlar
"Kapital"in Eserleri
"Kapital"in Eserleri
İlk Konservatuvarlar
İlk Konservatuvarlar
Tekhne, Ars, Sanat
Tekhne, Ars, Sanat
"Modern"in Geçmişi, Bugünü
"Modern"in Geçmişi, Bugünü
İki Nobel Ödüllü Marie Curie'nin Dramı
İki Nobel Ödüllü Marie Curie'nin Dramı
Terim Ne Demek?
Terim Ne Demek?
Ütopya
Ütopya
Melankoli
Melankoli
Şurup, Şarap, Şerbet, Meşrubat
Şurup, Şarap, Şerbet, Meşrubat
Matematik Terimlerinin Kökenleri
Matematik Terimlerinin Kökenleri
Tercüman, Dragoman, Dil Oğlanı, Dilmaç
Tercüman, Dragoman, Dil Oğlanı, Dilmaç
Telaffuz Hatası mı, Türkçeyi Bilmemek mi?
Telaffuz Hatası mı, Türkçeyi Bilmemek mi?
"Post" Önekinin Önlenemez Tırmanışı
"Post" Önekinin Önlenemez Tırmanışı
"MAGAZİN"İN YOLCULUKLARI
"MAGAZİN"İN YOLCULUKLARI
PATLICANIN YAZDIĞI TARİH
PATLICANIN YAZDIĞI TARİH
YALAMA OLAN  "SÖYLEM"  TERİMİ
YALAMA OLAN "SÖYLEM" TERİMİ
Türkçe dilindeki yabancı kökenli sözcükler
Türkçe dilindeki yabancı kökenli sözcükler
El, Yüz ve Zihin Temizliği!
El, Yüz ve Zihin Temizliği!
Zihinsel Virüs No 4- "SANA NE!"
Zihinsel Virüs No 4- "SANA NE!"
Zihinsel Virüs No 3- SİYASET, VATANDAŞIN SORUNLARINI ÇÖZMEK İÇİN YAPILIR
Zihinsel Virüs No 3- SİYASET, VATANDAŞIN SORUNLARINI ÇÖZMEK İÇİN YAPILIR
ZİHİNSEL VİRÜS NO 2:  EVET AMA YİNE DE!
ZİHİNSEL VİRÜS NO 2: EVET AMA YİNE DE!
ZİHİNSEL VİRÜS NO 1:  BAŞKASI YAPMASIN, BEN DE YAPMAM!
ZİHİNSEL VİRÜS NO 1: BAŞKASI YAPMASIN, BEN DE YAPMAM!
ZİHİNSEL VİRÜS NO 0: SÖZ KONUSU OLAMAZ!
ZİHİNSEL VİRÜS NO 0: SÖZ KONUSU OLAMAZ!
KAVRAM EVLENDİRME ya da KAVRAMLAR AKADEMİSİ
KAVRAM EVLENDİRME ya da KAVRAMLAR AKADEMİSİ
AKLA YERLEŞEN HER KAVRAM SONRAKİLER İÇİN BİRER SÜZGEÇ OLUR!
AKLA YERLEŞEN HER KAVRAM SONRAKİLER İÇİN BİRER SÜZGEÇ OLUR!
"KAVRAM TABANI" ÜZERİNDE UZLAŞI GİRİŞİMİNİ KİM ÜSTLENEBİLİR?
"KAVRAM TABANI" ÜZERİNDE UZLAŞI GİRİŞİMİNİ KİM ÜSTLENEBİLİR?
"Kavram Tabanında Uzlaşma" ulusal bütünlüğün ta kendisidir!
"Kavram Tabanında Uzlaşma" ulusal bütünlüğün ta kendisidir!